Diagnostyka stóp i chodu

Nowoczesne systemy diagnostyczne służą do szczegółowej analizy stanu stóp przy użyciu mat czujnikowych i urządzeń pomiarowych.

Podczas badania wykorzystywane są zaawansowane techniki, aby wykryć odchylenia parametrów stóp od normy, ich deformacje oraz ewentualne możliwości korekcji.

Jak wygląda badanie?

Profesjonalne diagnozowanie stóp to szerokie pojęcie obejmujące przeprowadzenie szeregu wielopłaszczyznowych badań.

Podczas takich badań określa się:

  • stan skórny stóp
  • ruchomość stawów
  • maksymalne naciski stóp na podłoże
  • ukształtowanie podeszwowe stopy
  • stopień ewentualnych odchyleń i deformacji za pomocą specjalnych urządzeń pomiarowych.

Informacja o wszystkich poszczególnych etapach daje spójny wynik stanu faktycznego pacjenta.

ETAP 1: Analiza wzrokowa

ETAP 2: Badania fizjoterapeutyczne

ETAP 3: Badanie komputerowe na matach tensometrycznych.

  • Analiza statyczna (badanie nacisków w trakcie stania)
  • Analiza dynamiczna (badanie nacisków w trakcie chodu)
  • Posturografia (badanie równowagi)

ETAP 4: Skan 2D stóp na podoskanie

ETAP 5: Wideografia

ETAP 6: Skan 3D odcisków stóp w piance na skanerze negatywów.

Cel badania

  • ocena wyglądu i ukształtowania stóp
  • określenie funkcjonowania stóp jako aparatu dźwigającego i umożliwiającego ruch organizmu.
  • wyznaczenie parametrów stóp świadczących o biomechanice, czyli ruchomości stawów, sposobie chodzenia i przenoszenia obciążeń przez stopy.
  • wskazanie miejsc przeciążonych oraz określenie przyczyny
  • określenie odchyleń od normy jeśli takie występują oraz wskazanie sposobu leczenia.
  • ocena aparatu mięśniowo-ścięgnisto-więzadłowego odpowiadającego za prawidłową kontrolę stawu.

Jak się przygotować?

  1. Wygodna odzież, zapewniająca dostęp do bosych stóp oraz kolan. Najlepiej krótkie spodenki lub spódnica.
  2. Zabrać buty w których przewiduje się zastosowanie wkładek
    (Patrz zalecenia do obuwia).
  3. W przypadku uprawiania sportu można zabrać buty treningowe.

Najczęstsze schorzenia stóp

Co to jest?

W stopach zdrowych w trakcie obciążenia ciężarem ciała wysokość łuku podłużnego powinna się nieznacznie obniżyć, aby umożliwić amortyzację. W przypadku wystąpienia zaburzeń mięśniowo-nerwowych w okolicy tego łuku, możliwe są dwa typy deformacji:

  • Płaskostopie podłużne, czyli zbyt duży zakres i szybkość obniżania sklepienia stopy.
  • Stopa wydrążona o nadmiernym wysklepieniu łuku i dużej sztywności.

Stopa płaska jest końcową fazą obniżenia wysokości łuku co doprowadza do rozpłaszczenia stóp i zmian biomechaniki chodu wywołujących bóle nasilające się w trakcie chodzenia.

Zbagatelizowanie tego problemu może doprowadzić do przeciążeń ścięgna Achillesa, rozcięgna podeszwowego a także bólu piszczeli i mięśni zginających kolana.

Stopę wydrążoną cechuje ogólne skrócenie i sztywność stopy. W wyniku usztywnienia łuk nie obniża się w trakcie obciążania i nie amortyzuje wstrząsów. Występuje ból najczęściej w obrębie głównych punktów podparcia, czyli w okolicy pięt i przodostopia. Najczęstszymi kontuzjami przy tej deformacji są częste skręcenia stawu skokowo, bolesność sklepienia podeszwy, przykurcz mięśni lub złamania przeciążeniowe piszczeli czy kości śródstopia.

Co to jest?

Płaskostopie poprzeczne jest efektem obniżenia łuku poprzecznego stopy biegnącego od miejsca pod paluchem do miejsca pod najmniejszym palcem. Najczęściej jest powikłaniem nadmiernego przeciążenia przodostopia. Może być efektem otyłości lub wynikiem starzenia organizmu, gdy kości śródstopia zaczynają opadać zamiast utrzymywać łuk.

Na przykładzie zdjęcia z podoskanu widać przeciążenie występujące w centralnej części przodostopia spowodowanego obniżeniem łuku.

Co to jest?

  • Stopa koślawa – stopa, w której oś opada do wewnątrz a stopa opiera się o podłoże brzegiem przyśrodkowym (stopa w nadmiernej pronacji). Stopy w koślawości najczęściej ustawiają kolana do środka ( w X), lecz mogą działać odwrotnie do zewnątrz ( nogi w kształcie litery O). W tym przypadku deformacji przeciążeniu ulega brzeg wewnętrzny- przyśrodkowy stopy, dlatego efekty można zauważyć np. na butach- wycieranie wewnętrznej strony butów ( w linii od dużego palucha do pięty).
  • Stopa szpotawa– stopa w której oś jest przesunięta do zewnątrz. Charakteryzuje się tym, że wewnętrzny brzeg stopy uniesiony jest ku górze ( stopa w nadmiernej supinacji). Nogi są najczęściej ułożone w kształcie litery O. Przeciążenia są największe w części bocznej- zewnętrznej stopy. Efekt zniekształcenia przekłada się na buty, które są wycierane po zewnętrznej stronie ( od linii małego palca do pięty).

Co to jest?

Schorzenie dotyczy powstawania wyrośli kostnych na guzie kości piętowej, które powstają w obu lub jednej stopie. Ten problem może dotyczyć zarówno osób starszych jak i młodszych, szczupłych i tęższych. Głównym objawem jest ból w okolicy pięty pojawiający się po przeciążeniu stopy. Z czasem ból pojawia się po każdym obciążeniu a także w spoczynku. Wiele przypadków tej choroby przebiega też bezobjawowo.

Czynniki ryzyka:

  • praca stojąca
  • nadwaga
  • wiek
  • intensywne uprawianie sportu
  • niedopasowane i niewygodne obuwie

Leczenie:

  • zlikwidowanie stanu zapalnego
  • ostrzykiwanie miejscowe
  • wkładki ortopedyczne
  • fizykoterapia- fala uderzeniowa
  • zabieg chirurgiczny

[“Skuteczność terapii pozaustrojową falą uderzeniową w leczeniu ostrogi piętowej”, Marta Koch, Małgorzata Chochowska, Jerzy T. Marcinkowski, Hygeia Public Health 2014, 49(4): 838-844]

Co to jest?

Zapaleniem rozcięgna podeszwowego określa się stan zapalny okolicy rozcięgna i tkanek okalających. Objawia się bólem pięty po stronie podeszwowej, który jest najsilniejszy podczas wykonywania pierwszych kroków po odpoczynku (po wstaniu z łóżka, po dłuższym siedzeniu), następnie nieco się zmniejsza, ale powraca po dłuższym chodzeniu.

Zapalenie to występuje najczęściej jednostronnie, a gdy występuje w dwóch stopach to przeważnie w jednej jest wyraźnie nasilone.

Przyczyną schorzenia są częste mikrourazy drażniące rozcięgno w okolicy guza kości piętowej. Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia zapalenia rozcięgna podeszwowego należą: wzmożone napięcie mięśnia brzuchatego łydki, urazy stopy i płaskostopie. Osoby otyłe oraz pracujące w pozycji stojącej są bardziej narażone na pojawienie się tego schorzenia.

W przypadku zapalenia rozcięgna podeszwowego wskazanym jest między innymi:

  • ograniczenie aktywności fizycznej,
  • noszenie miękkich podpiętków odciążających pięty,
  • indywidualne wkładki ortopedyczne
  • ćwiczenia polegające na rozciąganiu mięśnia brzuchatego łydki i rozcięgna podeszwowego.

Co to jest?

Dolegliwość polegająca na stopniowej degradacji poduszki tłuszczowej znajdującej się pod kością piętową lub jej przesunięciu z centrum na brzegi stóp. Taki mechanizm skutkuje utratą zdolności tej tkanki do absorpcji wstrząsów. Poduszka tłuszczowa bezpośrednio chroni stopę przed nadmiernym obciążeniem dzięki swojej sprężystości i odporności na odkształcenie. Jej grubość może wynosić do 2 cm w okolicy pięty. W wyniku przesunięcia lub degradacji tkanki tłuszczowej obciążenia są przenoszone przez osłabioną skórę na kość piętową wywołując przewlekły ból pięt.

Przyczyny:

  • noszenie butów z twardą podeszwą
  • bieganie po twardym podłożu
  • otyłość
  • złe ustawienie pięty

Leczenie:

  • indywidualne wkładki ortopedyczne
  • podpiętki żelowe
  • buty o grubszej amortyzowanej podeszwie
  •  kinesiotaping.

Co to jest?

To rodzaj guza tworzącego się wzdłuż nerwu podeszwowego między III i IV palcem stopy. Dotyczy głównie kobiet.

Przyczyny:

  • skrócenie I kości śródstopia
  • zbyt ciasne obuwie (zmuszające do podkurczania palców)
  • buty na wysokim obcasie
  • płaskostopie
  • nierównomierne obciążenie kończyn (po operacjach stawów wyżej położonych)

Leczenie:

  • przeciwbólowe zabiegi fizykalne np. ultradźwięki
  • ostrzykiwanie steroidami
  • leki przeciwzapalne, przeciwbólowe

Co to jest?

Stopy problematyczne pod kątem częstych zmian skórnych (ciągłe otarcia, pęcherze) dodatkowo obarczonych chorobami np. sercowo-naczyniowymi,  cukrzycą czy reumatoidalnym zapaleniem stawów.

Więcej informacji w Poradach Podologicznych.